Kto może być opiekunem stażu na nauczyciela mianowanego i jakie warunki musi spełniać?

Aby uniknąć niejasności, opiekunem stażu może być wyłącznie nauczyciel mianowany lub dyplomowany zatrudniony w tej samej placówce – taka osoba jest przydzielana nauczycielowi stażyście, kontraktowemu lub mianowanemu, lecz nie nauczycielowi mianowanemu odbywającemu staż na stopień dyplomowanego. Warunki te określone są w przepisach Karty Nauczyciela i podtrzymane w praktyce awansu zawodowego, z uwzględnieniem zmian dotyczących funkcji mentora od 2022 roku [1][2][3][4].

Kto może być opiekunem stażu?

Opiekunem stażu zostaje nauczyciel mianowany lub dyplomowany, zatrudniony w tej samej szkole, co nauczyciel odbywający staż. Rola ta nie jest przydzielana nauczycielowi mianowanemu, który odbywa staż na stopień dyplomowanego – różnica ta jest kluczowa w kontekście aktualnych przepisów [1][3][4].

Dyrektor szkoły wyznacza opiekuna spośród nauczycieli spełniających wymogi formalne, uwzględniając zatrudnienie w tej samej placówce i posiadanie stopnia co najmniej nauczyciela mianowanego. W niektórych przypadkach możliwy jest wybór nauczyciela kontraktowego, jednak dotyczy to określonych sytuacji przewidzianych prawem [1][2][3].

Opiekun nie musi prowadzić zajęć z takiego samego przedmiotu, jak stażysta, natomiast powinien znać specyfikę pracy szkoły oraz jej organizację. Nie ma obowiązku organizacyjnego, aby pełnił funkcję kierowniczą, co dodatkowo podkreśla neutralność tej roli [1][5].

Jakie warunki musi spełniać opiekun stażu?

Podstawowy wymóg to posiadanie statusu nauczyciela mianowanego lub dyplomowanego oraz zatrudnienie w tej samej szkole, w której nauczyciel realizuje staż. Przystępujący do tej roli powinien wykazywać się doświadczeniem, kompetencjami dydaktycznymi oraz otwartością na współpracę [1][2][5].

W przypadku nauczycieli pracujących w samorządowych placówkach, opiekunem nie może być osoba na stanowisku kierowniczym z wyjątkiem szczególnych placówek publicznych bez nauczyciela mianowanego lub dyplomowanego [1][6].

Opiekuna stażu nie przyznaje się nauczycielowi mianowanemu ubiegającemu się o stopień nauczyciela dyplomowanego, co wyraźnie odróżnia ten etap awansu od pozostałych ścieżek rozwoju zawodowego [3][4].

Główne zadania opiekuna stażu

Opiekun stażu pomaga w przygotowaniu i realizacji planu rozwoju zawodowego nauczyciela. Udziela wsparcia merytorycznego, wskazuje efektywne metody i formy doskonalenia zawodowego oraz towarzyszy nauczycielowi w wyznaczaniu celów stażu [1][2][5].

Do obowiązków opiekuna należy organizowanie harmonogramu zajęć otwartych, przeprowadzanie obserwacji lekcji stażysty, jak również omawianie tych zajęć, wskazując mocne strony i obszary do rozwoju [1][6].

Kolejnym kluczowym zadaniem jest wspólne opracowanie projektu oceny dorobku zawodowego oraz przekazanie opinii dyrektorowi szkoły. Opiekun działa w wymiarze instruktażowo-konsultacyjnym, diagnostycznym i obligatoryjnie zawiera kontrakt współpracy ze stażystą [1][2][5].

Proces powołania opiekuna i mechanizmy współpracy

Dyrektor szkoły odpowiada za wybór i przydzielenie opiekuna stażu. Współpraca opiekuna z nauczycielem odbywającym staż rozpoczyna się od podpisania kontraktu, ustalenia planu rozwoju oraz harmonogramu wzajemnych obserwacji i konsultacji [2][3][6].

Proces ten obejmuje także cykliczne konsultacje, dzielenie się doświadczeniem, udział w wybranych zajęciach oraz obopólne omawianie postępów i trudności w pracy dydaktyczno-wychowawczej [1][6].

Ważnym elementem są obserwacje zarówno zajęć stażysty, jak i otwartych lekcji prowadzonych przez opiekuna. Ich częstotliwość oraz zakres są szczegółowo określane w harmonogramie współpracy, będąc jednym z narzędzi profesjonalnego wsparcia [1][2][5].

Okres obowiązywania roli opiekuna stażu i zmiany w systemie awansu

Zgodnie z najnowszymi regulacjami, rola opiekuna stażu obowiązuje do 31 sierpnia 2027 r. w ramach tzw. starej ścieżki awansu zawodowego, równolegle z nową funkcją mentora wprowadzoną od 1 września 2022 r. dla nauczycieli rozpoczynających pracę [4][7].

Funkcja opiekuna dotyczy więc nauczycieli odbywających staż na mianowanego lub kontraktowego przez ustalone okresy: 2 lata i 9 miesięcy (na mianowanego) i 9 miesięcy (na kontraktowego). W tym czasie opiekun pełni wszystkie opisane wcześniej zadania [6][7][9].

W okresie przejściowym oba rozwiązania – opiekun stażu i mentor – funkcjonują równocześnie, jednak nowi nauczyciele objęci są już innym trybem wsparcia i oceny rozwoju zawodowego [4][7].

Kluczowe elementy współpracy z opiekunem stażu

Podstawowe komponenty tej współpracy obejmują kontrakt (umowę określającą zasady i zakres współpracy), projekt planu rozwoju zawodowego, harmonogram obserwacji zajęć, plan działań dydaktycznych oraz konsultacje indywidualne i grupowe [1][6].

Opiekun wraz ze stażystą wdraża i realizuje wszystkie działania określone w założeniach stażu. Podsumowaniem tej współpracy jest przygotowanie opinii na temat dorobku zawodowego nauczyciela po zakończeniu okresu stażu [1][2][5].

Źródła:

1. https://www.monitorszkoly.pl/artykul/rola-opiekuna-stazu
2. https://www.cen.edu.pl/uploads/a.kielb/awans/awans_1_09_22/opiekun_22.pdf
3. https://www.edulider.pl/informacja/opiekun-stazu-nauczyciela-kto-moze-nim-zostac
4. https://www.portaloswiatowy.pl/awans-na-nauczyciela-mianowanego/mentor-czy-opiekun-stazu-nauczyciela-kogo-przydzielic-23867.html
5. https://meritum.mscdn.pl/mscdn2018/images/plock/materialy_do_pobrania/2021_04_06_opiekun_stazu/Opiekun%20sta%C5%BCu%20nauczyciela%20OS%20(1).pdf
6. https://zcdn.edu.pl/wp-content/uploads/2022/12/zcdn-rola-i-zadania-opiekuna-stazu.pdf
7. https://www.ecrkbialystok.com.pl/index.php/aktualnosci_sg/1056-mentor-a-opiekun-w-systemie-awansu-zawodowego-nauczyciel
8. https://www.youtube.com/watch?v=wdG5tDTgP3Q
9. https://www.orpeg.pl/wp-content/uploads/2022/01/e-pdf_Awans_Zawodowy_Nauczycieli_Placowki_Dyplomatyczne.pdf