Jak przebiega egzamin na nauczyciela mianowanego i czego można się spodziewać?

Egzamin na nauczyciela mianowanego to ustawowo uregulowana procedura, którą przeprowadza specjalnie powołana komisja. Celem egzaminu jest potwierdzenie spełnienia przez nauczyciela wszystkich wymagań formalnych i merytorycznych niezbędnych do uzyskania kolejnego stopnia awansu zawodowego. Poniżej przedstawiamy szczegółowy opis przebiegu egzaminu oraz najważniejsze elementy, na które należy zwrócić uwagę, przygotowując się do tego etapu kariery.

Na czym polega egzamin na nauczyciela mianowanego?

Egzamin na stopień nauczyciela mianowanego realizowany jest w trybie administracyjnym i został szczegółowo uregulowany w przepisach prawa oświatowego oraz w rozporządzeniu MEiN z 6 września 2022 r. Egzamin przeprowadza komisja egzaminacyjna powoływana przez organ prowadzący szkołę. W jej składzie, zgodnie z przepisami, znajdują się: przewodniczący będący przedstawicielem organu prowadzącego, przedstawiciel organu nadzoru pedagogicznego, dyrektor szkoły oraz eksperci z listy Ministerstwa Edukacji i Nauki[3][4].

Głównym celem egzaminu jest weryfikacja dorobku zawodowego nauczyciela oraz ocena spełnienia przez niego wymagań ustalonych na podstawie obowiązujących przepisów[3][4]. Kluczowe obszary to: prezentacja dorobku zawodowego, odpowiedzi na pytania teoretyczne i praktyczne (kazusy), analiza opinii z przeprowadzonych zajęć, a także umiejętność odniesienia się do bieżących trendów w edukacji, takich jak indywidualizacja nauczania, współpraca z rodzicami oraz wykorzystanie TIK[1][4][5].

Kroki formalne i wymagane dokumenty

Postępowanie rozpoczyna się od złożenia przez nauczyciela wniosku o wszczęcie postępowania. Wniosek musi być uzupełniony o zaświadczenie dyrektora szkoły potwierdzające wymagany staż i zakres obowiązków zawodowych, dokumentację dorobku zawodowego (sprawozdania, przykłady osiągnięć, zaświadczenia ze szkoleń, opinia z przeprowadzonych zajęć)[2][3]. Wniosek należy złożyć przed wyznaczonym przez organ terminem.

Weryfikacja dokumentacji odbywa się formalnie przez komisję, która sprawdza kompletność materiałów i w razie braków może poprosić o uzupełnienia[2][3]. Kluczowym dodatkiem jest pozytywna opinia z przeprowadzonych zajęć – jej brak uniemożliwia przystąpienie do egzaminu[8]. Przygotowując dokumenty, warto zadbać zarówno o kompletność, jak i o przejrzystą prezentację dorobku, z uwzględnieniem materiałów w formie papierowej oraz multimedialnej[1][7].

Przebieg egzaminu przed komisją

Sam egzamin trwa około 45–60 minut i obejmuje kilka etapów. Komisja najpierw zapoznaje się z dokumentacją i opiniami, po czym kandydat przedstawia prezentację swojego dorobku zawodowego – coraz częściej wykorzystywana jest tu forma multimedialna obejmująca działania dydaktyczne, przykłady innowacji, sposoby indywidualizacji pracy z uczniami oraz wdrażania TIK[1][5][7].

Następnie członkowie komisji zadają pytania teoretyczne i praktyczne. Obejmują one prawo oświatowe, znane metodyki, sposoby rozwiązywania sytuacji trudnych (kazusy) oraz praktyczne aspekty pracy. Akcentowane są aktualne nurty edukacyjne takie jak bezpieczeństwo uczniów czy nowoczesne metody dydaktyczne[1][4][5]. Kandydat może być również poproszony o odniesienie się do sytuacji praktycznych oraz wyjaśnienie wybranych elementów dokumentacji.

Kryteria oceny i wyniki egzaminu

Komisja egzaminacyjna ocenia prezentację dorobku, poprawność i rzeczowość odpowiedzi na pytania, jakość przygotowanej dokumentacji oraz opinię z zajęć[5][8]. Ocenianie odbywa się według kryteriów zawartych w rozporządzeniu oraz, w niektórych przypadkach, według lokalnych regulacji. Decydujące znaczenie ma średnia punktowa, która musi przekroczyć przyjęty próg (np. minimum 7 punktów)[3].

Po zakończeniu egzaminu sporządzany jest protokół, a organ prowadzący (np. starosta) wydaje decyzję administracyjną potwierdzającą zdanie lub niezdanie egzaminu. Wynik przekazywany jest nauczycielowi także w formie pisemnego zaświadczenia[3][4].

Wymagania, trudności i najczęściej pojawiające się pytania

Obecnie, po reformach przepisów, wymagany minimalny staż pracy wynosi zazwyczaj 2 lata i 9 miesięcy, co zostało wskazane w obowiązujących aktach prawnych oraz zależy od przepisów przejściowych[6][9]. Zmiany w prawie i praktykach lokalnych mogą wpływać zarówno na interpretację przepisów, jak i na oczekiwania komisji wobec kandydatów[5][4].

Najważniejsze wyzwania, z którymi mierzą się kandydaci, to konieczność rzetelnego udokumentowania swojej aktywności zawodowej, odpowiednie przygotowanie prezentacji multimedialnej, analiza własnej praktyki oraz znajomość aktualnych trendów w edukacji. Duży nacisk kładzie się również na ocenę kompetencji w zakresie współpracy z innymi nauczycielami, rodzicami, a także bezpieczeństwa uczniów i stosowania technologii informacyjno-komunikacyjnych[1][4][5].

Podsumowanie – jak najlepiej przygotować się do egzaminu?

Kluczowe znaczenie ma kompleksowe i przemyślane przygotowanie wszystkich dokumentów, w tym prezentacji dorobku zawodowego. Należy zadbać o aktualność materiałów oraz uwypuklić osiągnięcia wynikające z indywidualnej pracy z uczniami, podejmowanych innowacji czy organizacji przedsięwzięć edukacyjnych[1][7]. Istotna jest także znajomość najnowszych przepisów i wytycznych oraz świadomość zakresu wymagań merytorycznych. Przygotowanie do hipotetycznych pytań i kazusów oraz ćwiczenie wystąpień multimedialnych zwiększa szansę na uzyskanie wyniku pozytywnego[1][2].

Warto korzystać z checklist przygotowanych przez ekspertów, przykładowych zestawów pytań oraz z doświadczeń innych nauczycieli, którzy opisują praktyczny przebieg egzaminu na stronach FRDL czy lokalnych poradnikach oświatowych[1][2]. Pozwala to zredukować stres i skoncentrować się na kluczowych aspektach merytorycznych oraz formalnych.

Źródła:

1. https://www.edukacjabyann.pl/pl/blog/Egzamin-na-nauczyciela-mianowanego-20252026-jak-sie-przygotowac-bez-stresu-Materialy-PDF-do-pobrania/15
2. https://frdl.org.pl/tematy/oswiata/postepowanie-egzaminacyjne-na-nauczyciela-mianowanego-2025
3. https://samorzad.gov.pl/web/powiat-konecki/postepowanie-egzaminacyjne-na-stopien-nauczyciela-mianowanego
4. https://ecrkbialystok.com.pl/aktualnosci-sg/1031-awans-nauczyciela-wg-nowej-sciezki-od-nauczyciela-poczatkowego-do-mianowanego
5. https://www.specjalni.pl/2025/05/egzamin-na-nowych-zasadach-przykadowe.html
6. https://studia-pedagogiczne.pl/aktualnosci/awans-zawodowy-nauczyciela-2025-nowe-przepisy/
7. https://cen.edu.pl/mianowanie,58/Egzamin-na-stopien-nauczyciela-mianowanego-wg-starych-zasad-w-2025r,669.html
8. https://centrumverte.pl/blog/awans-zawodowy-nauczyciela-mianowanie-i-dyplomowanie-dwie-sciezki-awansu/
9. https://pcud.edu.pl/blog-post/awans-zawodowy-nauczyciela-2025-najnowsze-przepisy-i-praktyczne-wskazowki